Hernani

Villa medieval

Convento de San Agustín

La iglesia en la Edad Media

Plaza Berria

Principios del s. XX

Beroitz Etxea

La alta sociedad

Dorretxea

La Hernani defensiva

San Juan Bautista

Una iglesia para el pueblo

Ayuntamiento

Las guerras carlistas

Andre kalea

La sidra

El Arco

La muralla de Hernani

Portalondo

De las hermandades a las diputaciones





Arkua

Hernaniko harresia

Hernaniko harresi-hiribilduak bost sarbide zituen hasiera batean. Sarrera nagusiak 1855 eta 1856. urteen artean eraitsi ziren, eta Kale Nagusiaren eta Andre kalearen amaieran kokatuta zeuden. Hirugarren sarrera udaletxe zaharraren azpian zegoen, bi kale horiek bat egiten zuten gunetik gertu. Gainerako bi ateek kanpoaldearekin lotzen zuten zeharkako kalea (gaur egungo Felipe Sagarna “Zapa” Kalea). Ojiba-arku xume hori da, hain zuzen ere, zutik geratzen den sarrera bakarra. Oraindik ere bertan da ate handia trangatzeko erabiltzen zen zuloa.

Harresiko horma sendotuek 1,30 metroko zabalera eta 5 metroko altuera ere bazuten, eta kanpotik zetozen erasoei eusteko pentsatuta zeuden. Baina hori baino gehiago ziren; Erdi Aroan, harresiak bi munduren arteko muga ezartzen zuen: ordenaren eta basatiaren arteko bereizketa; babesaren eta arriskuaren artekoa; hiri-eremuaren eta landa-eremuaren artekoa. Alfontso X.a «Jakitunak», XIII. mendean, barruko eremua sakratutzat definitzen zuen, muga magiko-erlijioso bat bezala, etsai fedegabeengandik nahiz epidemia eta gaixotasunengandik babesten zituena.

Barruko biztanleek —gerora burgesia bihurtuko zirenek— jurisprudentzia propioa zuten, eta kanpotarrek ez zituzten pribilegio batzuk gozatzen zituzten. Era berean, harresiaren barruan saldu nahi zuen merkatari orok zergak ordaindu behar zituen.

Denbora igaro ahala, harresi haiek beren defentsa-funtzioa galdu zuten, eta hiri-garapenerako oztopo bihurtu ziren; horregatik, gehienak eraitsi egin zituzten. Biztanleriak gora egin ahala, eraikinen altuera handitzen joan zen; kaleen arteko sarbideak sortu, eta leihoak eta ateak ireki ziren harrizko horma lodietan. Gainera, etxebizitzak harresiraino zegoen tartea hartzen joan ziren, eta harresia ia guztiz desagertu zen, gaur egungo Hernani osatuz.
Kanpoaldean, arkuaren ondoan, istorio harrigarri baten aztarnak aurki ditzakegu: gure eskura, eta II. Karlistadaren (1872-1876) lekuko gisa, bi kanoi-jaurtigai ikus ditzakegu, biak lehertu gabe eta, seguruenik, Santiagomendin (Astigarraga) jarritako bateria batetik jaurti zirenak.